Sonsuzluk ve Bir Gün

 

   

sonsuzluk ve bir gün filminden. Theodoros Angelopoulos (1998)

   Charles Baudelaire' in Kötülük Çiçekleri kitabını çeviren Sait Maden, önsözde şu sözü Yahya Kemal' e atfediyor: "Şiir mukadder kelimeyi bekler".  

   Bu fikre katılırım ve şiirin bir arayış olduğunu düşünürüm. Angelopoulos' un "Sonsuzluk ve Bir gün" adlı filmini tekrar izlemem de bu yüzden. Filmin baş karakteri Alexander, Yunanlı Şair Solomos' un yarım kalan Özgür Tutsak adlı şiirine yeni sözcükler arayan bir şair. Kayıp sözcükleri arıyor.(Ya Maksim Gorki' nin Kelime Avcısına ne demeli? Bu mevzu belki buraya eklenecek belki de ayrı bir yazının konusu olacak.)  Bu yolculuğunda bir göçmen çocukla karşılaşıyor. Gençliği ve evliliği arasında gidip gelirken anları yeniden yaşıyor. Bu hikayeyi bütünleyen filmin müzikleri için yönetmen, Eleni Karaindrou' yla işbirliği yapmış ve ortaya dev bir şiir çıkmış. Şiir arayış dendi ya bu film de arayışın şiiri oluyor. 

   Ana karakter Alexander bizce sonlanmayan arayışında 3 sözcüğe ulaşıyor. Birincisi korfulamu: bir çiçeğin kalbi. Bir diğeri xenitis, yani yabancı, ve son sözcük geliyor, argadini; çok geç... Solomosun şiiri ne aşamada bilmiyoruz. Sadece üç sözcük bir şiiri bırakın bir dizeyi dahi doldurmaya yetmiyor. O yüzden çoğu zaman, zamansız bir şiir için bir yabancının peşinden gidiliyor. 

  Filmde anlık da olsa arayışın anlamını bulduğu sahneler var. Bunlardan birini aktarayım. Sahne açılıyor. Anımsanan, rüzgarda dalgalanan uzun yazlık kıyafetler. Bir kutlama günü. Katılanlar arasındaki muhabbet bir resmi işlem gibi sözcüklerin teatisi şeklinde sürdürülüyor. Fısıldaşmalar. Çalan müzikten olsa gerek, bazı sözcükler iletilmeden orta yerde kalıyor. Olsun önemseyen yok. Şarkılar söyleniyor ve köpüklü şaraplar da bu anlara eşlik ediyor. Lost in Translation filmini izleyenler anımsar. O filmin son sahnesi de böyledir. Benzeri yaşanıyor, belki Proust böyle ima etmedi ama benim için bu sahne "yakalanan zaman"dır. Bizim filmimizde ana karakter Alexander Anna' nın  kulağına eğilip fısıldıyor : 

   ''Biliyorum bir gün gideceksin. Gözlerinde uzak rüzgarlar esiyor. Ama bugün.. Bu günü bana ver. Sanki son günmüş gibi." Şiir, yakalanan sözcükler ve nihayet yakalanan zaman.

   Bahsettiğimiz sahne tam anlattığım şekilde olmayabilir yani gerçeği yeniden kurguluyor olabilirim.  Birazcık hakikate aykırı birşeyler söylemek, hadi kurgunun kurgusunu yapmak günah da sayılmaz. Varsın olsun. Öyle ya eserden çıkaracağımız anlamda eser sahibinin rızasını alacak değiliz.     

     "Şiir varsa bunun sebebi sözcüklerin sessiz kalan yanlarını duymak istekliğimizdendir" der Bonnefoy. İşte böylece ben de , arayışın şiirindeki sözcüklerden başkaca şeyler de duydum, bir süredir içimde taşıdığım bu şeyleri bir kez olsun dile getirmek ihtiyacı hissettim ve bu yazıyı yazdım.*

    Adesso musica !  



   * Bu kitapta, çocukluktan beri içimde taşıdığım Almanya'yı ve Almanlık ruhunu bir kez olsun dile getirmek ve onlara duyduğum sevgiyi itiraf etmek istedim - bugün, 'Alman' olan her şeyden nefret ediyorum çünkü.

Hermann Hesse, YKY, Narziss ve Goldmund arka kapak yazısından



Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Özgürlük Üzerine- I

  Dünyaya kendi gözlerinle bakmak… Sesini çınlatmak, aklına esince şapkanı yan yatırmak… Bir hiç uğruna kılıcına ya da kalemine sarılmak… Ne ün peşinde olmak, para pul düşünmek, İsteyince Ay’a bile gidebilmek. Başarıyı alnının teriyle elde edebilmek.  Cyrano de Bergerac Oyunundan- Edmond Rostand    Herhangi bir gün gibi o gün de izbandan inip evimin yolunu tuttum. Onca insan arasından bekçiler beni seçip seslendi. Kimlik sorup vatandaşlık numaramı istediler. Kendilerine bunu niçin yaptıklarını sordum. Yani neden ben? Beni bu denli özel kılan neydi bilmek istiyordum. Çoğu avukat gibi ben de d urdurma ve kimlik sorma uygulamalarında şüpheli olup olmadığımı, kolluğun beni durdurmakta makul bir sebebi olup olmadığını söz gelimi elinde bir kitap ya da uzun pardesü ya da esmer kıvırcık saçlı yahut ne bileyim böyle bir eşgali arayıp aramadıklarını merak ederim. O gün de bu neviden tartışmalar olurken bir klişenin gereği olarak kimlik sorulmasını takiben önce kolluktan kimli...
Devamı

KAHRAMANMARAŞ a Bir Yolculuk

Resim
   Adli tatili fırsat bilerek Kahramanmaraş hakkındaki hatıraları derleyip toparladım ve ortaya burada yazılanlar çıktı. Yazılanların, ismiyle müsemma bir "deneme" mahiyetinde olduğunu gözden çıkarmamanızı temenni ediyorum.     HATIRLAMAK       "İnsanın yaşadığı değildir hayat; aslolan hatırladığı ve anlatmak için nasıl hatırladığıdır"                                                                                                      Gabriel Garcia Marquez, Anlatmak İçin Yaşamak     Bir Proust okuru olarak, belleğin ve hatırlamanın ne denli önemli olduğunu vurgulayarak başlayayım. Yeniden çağırmak anlamına da gelen (Fransızca rappeler ) ...
Devamı

Stalker

  Yaşamın sınırlarını genişletmek, ruhun sınırlarını esnetmek ve biraz da teknik bir tabirle görüş hattının ötesine (B-LOS) geçmek için bir yolculuğa çıktım. Tarkovski' den ilhamla bir iz sürücü oldum. İnsan yola çıkarken yanında ne götürür? "Biraz Tuz, Biraz Ekmek ve kullanışlı kelimeler" (Şeyhmus Ay, Uyarı Levhası şiirinden - Yedi Mavi Renk). Bundan başka birkaç söz öbeğinin de işime yaracağını umuyordum. Söz gelimi; Goethe' nin Faust adlı eserindeki şu söz gibi "Duygu herşeydir isim ise anlamsız bir gürültü, gök ışığını sislendiren bir duman". ya da Proust' un dev eserinde sarf ettiği bitimsiz şu tümce gibi ; " Hiç şüphesiz ki isimler keyfi ressamlardır; bize insanların ve ülkelerin o kadar kendilerine benzemeyen taslaklarını çizerler ki çoğu kez karşımızda hayal edilmiş dünya yerine görünür dünyayı bulduğumuzda donar kalırız " Yola çıktığımda ilk öğrendiğim şeylerden biri yolun doğrusal olmadığı oldu. Sonra galiba yol nerede başlıyor nerede...
Devamı